Công đoàn Độc Lập Việt Nam

Đỗ Thái Nhiên


Ngày 20 tháng 10 năm 2006, sự ra đời của Công Đoàn Độc Lập Việt Nam (CĐ ĐLVN) được công bố từ Hà Nội. Ban đại diện lâm thời của Công Đoàn Độc Lập Việt Nam gồm ba vị: ông Nguyễn Khắc Toàn, Trần Thiên Ân, Lê Trí Tuệ.(1)

Các ngày 28, 29 và 30 tháng 10 năm 2006 tại một phòng họp ở quốc hội Ba Lan. hội nghị “Quyền Lao Động tại Việt Nam” đã được nhóm họp. Hội nghị quy tụ người Việt từ 16 quốc gia trên thế giới, tham dự phiên họp còn có: chủ tịch Hiệp Hội Đối Lập Kazakhstan, lãnh sự Cộng Hòa Chechnya, đại diện toàn quốc Công Đoàn Đoàn Kết, chủ tịch Hiệp Hội Tự Do Ngôn Luận Ba Lan, trưởng Nội Các Chính Trị Bộ Kinh Tế Ba Lan. Mặt khác, cần nhấn mạnh thêm: Công Đoàn Đoàn Kết Ba Lan, một tổ chức chủ chốt trong biến cố lật đổ chế độ Cộng Sản Ba Lan trước đây, hiện nay là đồng minh đáng tin cậy hàng đầu của công nhân Việt Nam, của Công Đoàn Độc Lập Việt Nam.

Ngày 30 tháng 10 năm 2006, phát biểu trước Quốc Hội CHXHCN Việt Nam, bà Cù Thị Hậu, Chủ Tịch Tổng Liên Đoàn Lao Động Việt Nam đã khẩn cấp lên tiếng báo động bằng cách kêu gọi CSViệt Nam hãy nỗ lực tranh thủ sự ủng hộ của giai cấp công nhân nếu không giới công nhân sẽ đi theo Công Đoàn Độc Lập Việt Nam và chúng ta (tức CSViệt Nam) sẽ bị “tuột tay” (nguyên văn chữ dùng của Cù Thị Hậu).

Công Đoàn Độc Lập Việt Nam đã ra đời trong hoàn cảnh nào? Tại sao ngay sau khi chào đời, CĐĐLVN đã làm cho dư luận của CS độc tài cũng như của tự do dân chủ; của quốc gia cũng như của quốc tế trở nên sôi nổi hẳn lên? Chúng ta hãy đi tìm giải đáp cho câu hỏi vừa nêu bằng cách nhìn ngược về hệ thống công đoàn của CSViệt Nam.

Trước khi đầu hàng kinh tế thị trường, tại Việt Nam guồng máy sản xuất chỉ có xí nghiệp quốc doanh và công nhân làm việc cho quốc doanh. Nhằm bảo vệ hệ thống xí nghiệp quốc doanh, CSVN xây dựng tại mỗi xí nghiệp bốn tổ chức căn bản, Công Sản gọi là bộ tứ. Bộ tứ gồm có: thứ nhất là chi bộ đảng, thứ hai là ban giám đốc xí nghiệp (gồm toàn đảng viên), thứ ba là công đoàn, thứ tư là đoàn thanh niên nam nữ CS. Công đoàn và đoàn thanh niên CS là tổ chức vệ tinh của đảng. Trình bày như vậy để chúng ta thấy rằng công đoàn của CS chỉ có thể tồn tại trong môi trường bộ tứ. Không có bộ tứ, công đoàn CS chẳng khác nào con cá nằm trên bãi cát nóng.

Sau hơn 20 năm sinh sống trong kinh tế thị trường, hệ thống xí nghiệp quốc doanh ngày càng tàn tạ, nhường chỗ cho xí nghiệp của kinh tế thị trường. Đối diện với biển rộng của kinh tế thị trường, CSVN hoàn toàn không có khả năng “cài đặt” bộ tứ trong mỗi xí nghiệp tư bản. Từ đó công đoàn CS chỉ là những cái xác không hồn, công đoàn CS đã hóa vôi. Tuy vậy, CSVN vẫn nhắc đến hai chữ “Công Đoàn” vừa để giữ thể diện vừa để hù dọa công nhân.

Công đoàn đã hóa vôi, CSVN hoàn toàn bó tay trong việc làm cho công đoàn tái sinh. Thế nhưng Hà Nội không từ bỏ tham vọng thống trị giới công nhân. Vì vậy chế độ CS tìm cách khống chế công nhân bằng pháp luật. Đó là lý do khiến cho luật lao động 2002 được ban hành. Luật 2002 không hề định nghĩa thế nào là đình công. Đặc biệt điều 170, 171 và các điều kế tiếp của luật 2002 đòi hỏi công nhân muốn đình công phải trải qua thủ tục hòa giải 17 ngày. Nếu hòa giải bất thành, công nhân phải được một nửa số công nhân đồng nghiệp ký tên xin đình công, cộng với ba nhân viên ban chấp hành công đoàn đồng ý chuyển đơn đình công đến các cơ quan liên hệ. Có như vậy, cuộc đình công mới hợp pháp theo luật CS. Như trên đã trình bày, “công đoàn đã hóa vôi” làm gì có sự việc ban chấp hành công đoàn giúp công nhân đình công. Không còn nghi ngờ gì nữa, luật lao động 2002 của CSVN là luật có chủ ý gián tiếp nhưng dứt khoát và cứng rắn ngăn cấm công nhân đình công.

Công đoàn CS hóa vôi. Luật pháp CS ngăn cấm đình công. Đó là hai gọng kềm ôm lấy cái cổ gầy yếu của công nhân. Thế nhưng đời sống vẫn ầm ĩ chuyển động. Chuyển động như thế nào? Ngày 17 tháng 03 năm 2006, báo Lao Động thuật lại tờ trình của bà Nguyễn Thị Hằng, Bộ Trưởng Bộ Lao Động gửi Quốc Hội CS. Trình rằng: “Hầu hết các cuộc đình công đều xuất phát từ việc người xử dụng lao động (chủ nhân) vi phạm luật pháp dẫn đến hậu quả là 90% các cuộc đình công do người lao động tự phát”. Đình công tự phát có nghĩa là đình công bất hợp pháp theo luật lao động của CS. Làm thế nào cứu giới công nhân Việt Nam thoát khỏi hai gọng kềm công đoàn hóa vôi và luật cấm đình công? Đời sống lầm than nhưng bất khuất của công nhân Việt Nam đã dõng dạc trả lời câu hỏi vừa nêu bằng sự ra đời anh dũng của Công Đoàn Độc Lập Việt Nam. Nói tới đời sống không thể không nói tới mối liên hệ chặt chẽ giữa đời sống và luật pháp. Mối liên hệ này có hai hình thái:

o Hình thái thứ nhất: luật qui định và điều động đời sống. Luật xử dụng “free way” tại Hoa Kỳ là trường hợp điển hình giúp người dân hiểu được bằng cách nào luật pháp đã qui định và điều động đời sống.

o Hình thái thứ hai: luật chạy theo và nhìn nhận đời sống. Trước khi có luật pháp loài người đã tự động thành lập gia đình, sinh con đẻ cái. Luật xác nhận giá trị pháp lý của gia đình là luật chạy theo đời sống. Luật không chạy theo đời sống, nhà làm luật sẽ bị lịch sử đào thải.

Luật lao động 2002 của CSVN là luật từ chối chạy theo đời sống. Đời sống ở đây là tiếng gào thét đòi hỏi quyền tự do sinh hoạt nghiệp đoàn của giới công nhân. Đời sống ở đây là sự ra đời đầy tính thách đố của Công Đoàn Độc Lập Việt Nam. Công Đoàn Độc Lập Việt Nam đang phục vụ hướng sống của công nhân, của người dân. Công Đoàn Độc Lập Việt Nam đang buộc CSVN phải nhìn nhận quyền tự do công đoàn giống như xưa kia luật pháp đã phải chạy theo và nhìn nhận định chế gia đình. Công Đoàn Độc Lập Việt Nam đang ở vào vị thế không thể không thắng. Mọi loại luật pháp chống lại quyền đình công, quyền tự do sinh hoạt nghiệp đoàn phải bị loại bỏ. Nếu không, nhà cầm quyền sẽ bị lật đổ. Đó là cốt lõi chính trị nằm bên trong sinh hoạt công đoàn. Đó làlý do giải thích tại sao Công Đoàn Đoàn Kết Ba Lan xưa kia đã đi từ quyền đình công tới quyền lật đổ chế độ CS Ba Lan.

Xin đừng hỏi nhau: trong hoạt động công đoàn có màu sắc chính trị hay không, mà hãy cùng nhau xác định con đường nào là con đường ngắn nhất đưa dẫn Công Đoàn Độc Lập Việt Nam tiến tới thành công? Hãy mạnh dạn và dứt khoát nắm tay nhau bước vào con đường ngắn nhất kia. Đó là con đường đòi hỏi quyền tự do nghiệp đoàn, con đường đấu tranh cho công lý, con đường phục vụ lịch sử vậy.