Khủng hoảng và nguyên nhân
Về tính chính thống trong chế độ Hà nội ngày nay

    Nguyễn văn Trần

  Xã hội việt nam đang bị khủng hoảng nghiêm trọng . Nhiều người trong đảng lảnh đạo, tức đảng cộng sản, đứng lên đòi hỏi dân chủ . Tham nhũng và cửa quyền đang cướp giựt tài sản, đất đai, nhà cửa của dân chúng một cách có hệ thống . Công nhân bị bốc lột, bị đánh đập, bỡi chủ nhân mà không được luật pháp bảo vệ . Nhà cầm quyền còn đứng về phía chủ nhân . Mọi giá trị đạo đức, phong tục tập quán tốt đều bị phá sản bỡi hệ thống xã hội chủ nghĩa .
Nay thiết tưởng đã đến lúc cần phải tìm hiểu thực tế xã hội và phải tìm ra nguyên nhân của khủng hoảng .
Nguyên nhân cơ bản của khủng hoảng, theo chúng tôi, không gì khác hơn là chế độ cầm quyền tại Việt nam ngày nay không còn tính chính thống để cai trị nữa.

  I – Tính hợp pháp hiến định

  1 .Trước khi đề cặp đến tính chính thống của chế độ hà nội, tưởng nên nhìn qua mặt pháp lý của chế độ ấy .

Theo định nghĩa của chánh trị học, Nhà nước hay chánh quyền là sáng tạo của con người . Đó là một tập họp đã được định chế hóa, một pháp nhân hoàn toàn tách rời, biệt lập với thể nhân của người cầm quyền . Nhân danh Nhà nước, người cầm quyền thi hành chức năng của mình . Quyền lực thể hiện ở chức năng chớ không ở con người . Do đó, một Nhà nước thật sự của dân, vì dân là Nhà nước «  cai trị bằng luật pháp chớ không cai trị bằng con ngưới  » .
Hơn nũa, Nhà nước không thể đoạn tuyệt với lịch sử dân tộc . Bỡi Nhà nước có sau con người , là sản phẫm của con người và lịch sử .
Sau cùng, Nhà nước , ngày nay,  còn bị chi phối bỡi những quan hệ với cộng đồng thế giới .
Nhà nước chxhcn/hà nội ngày nay xuất phát từ Hiến pháp 1992, kế thừa và bổ sung các bản Hiến pháp khác từ những năm 1946 . Khi đề cặp đến Hiến pháp là ý muốn nói đến tính pháp lý của một Nhà nước và đồng thời sẽ tìm hiểu một mặt khác của Nhà nước, đó là tính chính thống .
Tính hợp pháp hiến định và tính chính thống là hai ý niệm khác biệt, thuộc hai phạm trù khác  nhau . Tính hợp pháp thể hiện sự cưởng chế của quyền lực luật pháp là nguồn gốc của Nhà nước . Còn tính chính thống là đặc tính, là giá trị tinh thần của  Nhà nước mà ý hệ, chủ thuyết hay hệ thống nhũng giá trị tiêu chuẩn được đa số dân chúng chấp thuận . Hai khái niệm về tính hợp pháp và tính chính thống tuy có khác biệt nhưng không vì thế mà trở thành mâu thuẩn nhau . Trái lại, tính hợp pháp phải thể hiện nguyện vọng của nhân dân, phải biểu hiện sự đồng thuận rộng rãi của dân tộc . Vì thế, tính hợp pháp hiến định của một Nhà nước vẫn phải được chính thống hóa . Có như thế, thì Nhà nước ấy mới thật sự là Nhà nước của dân, do dân, vì dân .
Nhưng vấn đề lại có khi phức tạp vì tính hợp pháp hiến định thuộc diện pháp lý nên dễ nhận diện hơn tính chính thống, trừu tượng vì được quan niệm trong phạm trù chính trị.

2 . Năm 1995, Việt nam bang giao với Hoa kỳ và gia nhập Hiệp hội các nước Đông Nam
Á . Việt nam từ đây đã thật sự gia nhập cộng đồng thế giới và vùng địa phương sau khi làm thành viên của LHQ, tham gia các công ước quốc tế .

3 . Mọi Nhà nước ngày nay đều được thành lập trong quan hệ chặt chẽ giữa cơ chế quốc gia và luật pháp quốc tế .

Nhà nước ban hành luật pháp để điều hành xã hội nhằm đem lại phúc lợi cho con người . Xã hội vì bảo đảm phúc lợi của mình, có nghĩa vụ phải tôn trọng Nhà nước, tức chấp hành luật pháp . Ngược lại , Nhà nước không thể tồn tại ngoài sự vận hành của xã hội, nên Nhà nước có bổn phận phải tuân hành luật pháp quốc gia . Thế mà, ở Việt nam ngày nay, Nhà nước xhcn không hề biết tôn trọng luật pháp của chính họ ban hành . Sự vi phạm lại mang tính qui mô trên cả nước, thường xuyên và có hệ thống . Hiến pháp qui định các quyền tự do căn bản như tự do tín ngưởng, tự do ngôn luận, tự do lập hội v.v… nhưng trên thực tế ngày nay, người dân ở Việt nam hành sử những quyền ấy đều bị đàn áp, trù dập, thậm chí tù đày dưới những tội danh ngụy tạo như «  gián điệp », « xâm phạm an ninh quốc gia ». Điển hình, cò thể kể trường hợp các tu sĩ, giáo phẩm thuộc Giáo hội Phật giáo Việt nam Thống nhứt, Tin lành, người thượng ở cao nguyên , … Riêng đối với Phật Giáo Hòa Hảo, Nhà nước cộng sản hà nội ban hành lệnh tiêu diệt tôn giáo nầy từ 5 đến 15 năm, kể từ năm 1979 . Đến năm 1999, vì không tiêu diệt được, Nhà nước cộng sản hà nội đã phải tha làm phúc . PGHH được phục hoạt dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Ban tôn giáo. Trường hợp Cao đài, sau khi thanh toán hết các chức sắc, cộng sản hà nội trắng trợn xâm nhập tôn giáo này, biến Thánh thất Cao đài Tây ninh trở thành một trung tâm du lịch .
Về chính kiến , những nhà dân chủ ở Việt nam thường xuyên bị công an xách nhiễu thô bạo, bị điều tra, bị đàn áp, bị cưởng bức đưa vào Nhà thương điên Chợ Quán, Biên Hòa để triệt tiêu bằng y khoa những mầm móng dân chủ vừa chóm nở, bị du đảng do công an tổ chức hành hung trên đường phố hoặc ngay tại tư gia .
Hiện tại, theo những nguồn tin có cơ sở, ở Việt nam hãy còn hơn 200 tù chánh trị bị giam giữ trong nhiều nhà tù rải rác khắp cả nước mà không được xét xử.

  II – Tính chính thống

Tính hợp pháp hiến định của một Nhà nước chỉ có giá trị thật sự khi Nhà nước ấy hội đủ tính chính thống, tức có được sự đồng thuận quốc gia .

  1 . Về mặt lịch sử và ý hệ

Xã hội đuợc tổ chức và nảy nở trên một hệ thống giá trị nền tảng mà Nhà nhước phải tôn trọng như quyền sống có nhơn phẩm của người dân, sự tin tưởng ở xã hội thăng tiến, … Những giá trị này ngày nay trở thành giá trị tiêu chuẩn của mọi chế độ chánh trị .
Về mặt lịch sử, đối với mỗi quốc gia, lịch sử giữ một vai trò hệ trọng trong việc thiết lập những cơ chế điều hành đất nước . Lịch sử với những giá trị truyền thống trở thành những giá trị qui chiếu cho hiện tại .
Lịch sử việt nam trước đây cho thấy có nhiều vua chúa thương dân, biết chăm lo đời sống của dân hơn là bạo chúa . Nhà vua nhận lãnh mệnh Trời cai trị dân nên sợ làm sai trái bị Trời phạt
Còn Nhà nước cộng sản chịu sự sai phái của đảng cộng sản nên không sợ bị Trời phạt . Những điều phúc lợi do nhà vua thực hiện cho dân phù hợp với điều mà ngày nay, chúng ta gọi là nhơn quyền .
Về mặt chánh sự, ngày xưa các chức vụ quan trọng trong triều đình , người dân có thể đãm nhiệm qua cuộc thi tuyển tổ chức công cộng . Người dân bình thường vẫn có quyền kiến nghị lên nhà vua . Và nhũng kiến nghị thuờng đuợc nhà vua hoặc triều đình quan tâm giải quyết . Ngoài ra, nhà vua còn khuyến khích dân chúng mạnh dạng phát biểu ý kiến để triều đình hiểu được nguện vọng của dân . Vua Minh Mạng thường nói « việc nước quá lón, mà sự hiểu biết của một người thì quá nhỏ, nên dân chúng phải tham gia ý kiến để việc nước có kết quả tốt đẹp . »
Về mặt luật pháp, ở Việt nam, dưới thời quân chủ cực thịnh, có hai bộ luật Nhà Lê và Nhà Nguyễn có nhiều mặt rất tiến bộ không kém gì luật pháp tây phương và trên đại thể, đã bảo đảm cho những quyền căn bản của con người, tức nhân quyền ngày nay .
Người cộng sản để cầm quyền, chủ trương đoạn tuyệt với truyền thông ấy . Quyền hành chỉ ban phát cho những người trong đảng . Thay vì phục vụ nhân dân, Nhà nước cộng sản xem nhân dân là kẻ thù phải luôn luôn đề phòng nên tước đoạt của dân tất cả các quyền căn bản, chỉ để lại cho dân quyền tồn tại mà thôi .
Năm 1945 là thời điểm mà người cộng sản đoạn tuyệt hẳn với lịch sử dân tộc .

Ngày 25 tháng 8 năm 1945, những người cộng sản Trần huy Liệu, Cù huy Cận, Nguyễn lương Bằng, đại diện  Ủy Ban Cứu quốc và Việt minh, tiếp chiếu thoái vị của Hoàng đế Bảo Đại mà một trong những điều kiện để trao quyền là chính quyền mới phải « lấy sự ôn hòa xử trí đối với các đảng phái đã từng tranh đấu cho nền độc lập quốc gia, nhưng không đi theo sát phong trào dân chúng … để những phần tử ấy cũng có thể giúp vào việc kiến thiết quốc gia và tỏ rằng chánh phủ dân chủ cộng hòa nước ta đã xây đắp trên sự đoàn kết của toàn thể quốc dân »
Chiếu thoái vị của Hoàng Đế Bảo Đại xứng đáng là một bản Đại Hiến chương của Việt nam bởi Ngài đã đem vương quyền thừa kế hằng 400 năm trao lại cho một Chánh phủ Cộng hòa chỉ vì thật lòng hưởng ứng khát vọng dân chủ của quốc dân « thà làm dân một nước độc lập còn hơn làm vua một nước nô lệ ». Khi ban hành bản Đại Hiến Chương của Anh, vua Jean sans Terre, năm 1215, đã nhường lại một phần quyền của mình cho các vị vương tước chỉ vì áp lực của họ quá mạnh .
Ngày 2 tháng 9 năm 1945, trong cuộc mít tinh tại vườn hoa Ba Đình ỏ Hà nội, đọc Tuyên Ngôn Độc Lập, Hồ chí Minh long trọng tuyên bố « một chánh phủ do dân, vì dân ra đời  » . Đó là một lời cam kết gián tiếp đáp ứng chiếu thoái vị của vua Bảo Đại.
Nhưng sau khi nắm được chánh quyền trong tay, người cộng sản hà nội chẳng những không quan tâm đến những điều đã cam kết trưóc quốc dân như là một điều khoản đón nhận chiếu thoái vị của vua Bảo Đại, mà còn bố trí để bội ước và nhất là thiết lập một chế độ chuyên chính độc tài toàn trị, phá hủy đoàn kết dân tộc bằng đấu tranh giai cấp kịch liệt, gieo rắc hận thù trong cả nước .
Như vậy, Đảng cộng sản đã tự mình phá hủy tính chính thống của công cụ cầm quyền của mình, đó là Nhà nước chxhcn .

  2 . Về mặt xã hội kinh tế

Mối quan hệ giữa Nhà nước và dân chúng ngày nay quá gay gắt  nên khó có được sự hợp tác giữa dân với người cầm quyền . Điều này trở thành một sức cản lớn cho mọi chưong trình phát triển đất nước . Chánh quyền vì quan tâm đến sự tồn tại của chế độ nên không nghĩ đến tìm giải pháp cho các vấn đề dân sinh .
Sau nửa thế kỷ cầm quyền ở miền bắc, rồi trên cả nước, Nhà nước cộng sãn ngày nay đã đưa việt nam xuống hàng những nước tụt hậu, nghèo đói nhất thế giới . Xã hội việt nam phân hóa, nhân tâm ly tán, đạo đức không còn, mọi giá trị truyền thống bị phá hủy. Dân việt nam có truyền thống hiếu học, trọng văn, trọng lễ nghĩa, thì ngày nay, nhà trường xã hội chủ nghĩa là nơi mà « thầy không muốn dạy, trò không muốn học » . Kiến thức qua giáo dục và đào tạo đã thật sự xuống cấp thảm hại để được phơi bày trong các từng lớp dân chúng « dốt như chuyên tu, ngu như tại chức, chánh qui như cứt ».
Ngày xưa, dưới thời quân chủ rồi thực dân đô hộ, người dân việt nam sống nghèo, làm thuê làm mướn thật. Nhưng ít ra tối thiểu quyền sống của người dân vẫn được luật pháp thời ấy bảo đảm . Chế độ quân phân tài sản đã giúp cho đa số dân chúng nghèo có được điều kiện mưu sinh và giữ gìn nhân phẫm của mình . Khi kiểm soát được miền bắc, Hồ chí Minh vâng lệnh Staline và Mao trạch Đông phóng tay cải cách ruộng đất, giết hại hằng nửa triệu nông dân vô tội . Kế tiếp, Hồ chí Minh còn cho thực hiện những cuộc cải cách khác trong công thương nghiệp . Những đánh phá cướp đoạt này đã làm tê liệt sản xuất xã hội suốt trong một thời gian dài mấy thập niên. Sau 30 tháng 4 năm 1975, Hà nội lại mang những cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa ấy vào Miền nam và đã kéo được Miền nam trù phú rớt xuống ngang hàng nghèo đói với Miền bắc, để cả nước đều đói meo như nhau . Ngày nay, tham nhũng, cửa quyền đã làm cho những người dân nghèo này trở thành nạn nhân của Nhà nước . Uất hận, oan khiên ngày càng chồng chất, báo hiệu sự bùng nổ xã hội xem ra thật khó tránh .
Về mặt ý hệ, xã hội, kinh tế, Nhà nước Hà nội đã tự tách mình ra khỏi văn hóa dân tộc, tức đoạn tuyệt với quá khứ dân tộc . Khi làm như vậy, Nhà nước Hà nội cũng đã đánh mất đi tính chính thống của chính mình .

Kết luận

Qua cái nhìn tổng kết về mặt pháp lý, chúng ta có thể nói sau hơn 50 năm cầm quyền trên cả nước, Nhà nước Hà nội liên tục tri tình vi phạm luật pháp quốc gia và luật pháp quốc tế. Nó đã trở thành bất hợp pháp. Nhưng nghiêm trọng hơn, chính quyền hà nội đã đánh mất tính chính thống của mình. Bởi tính hợp pháp hiến định của chính quyền chỉ là khuôn khổ pháp lý để vận hành chính quyền, cho phép chính quyền hành sử chức năng của mình mà điều hành xã hội . Tính chính thống mới là nội dung, là linh hồn của cơ chế pháp lý ấy . Tính chính thống là phản ánh cái khế ước giữa chính quyền với nhân dân . Khi Nhà nước vi phạm tính hợp pháp và tính chính thống, tức cái khế ước ấy bị hủy bỏ, thì người dân không còn bổn phận tuân thủ  Nhà nước nữa . Đây là lúc người dân tự động đứng lên giành lại quyền tự mình cai trị mình .
Những phong trào nhân dân đứng lên đòi dân chủ, công nhân đình công, nạn nhân nhà đất kéo nhau đi biểu tình, tất cả đều xuất phát từ ý thức hành sử quyền tự quyết của người dân . Bỡi người dân đứng lên chống đối Nhà nước khi bị Nhà nước áp bức, đó là quyền tự do tinh thần
Nó thuộc những quyền bất khả nhượng của con người .
Sự thiếu vắng tính chính thống của Nhà nước đã đưa Việt nam vào những khủng hoảng xã hội ngày càng thêm trầm trọng . Muốn giải quyết tình trạng khủng hoảng nầy, tưởng không có cách nào khác hơn là phải tác động ngay ở khâu nguyên nhân của khủng hoảng. Tức phục hồi tính hợp pháp hiến định và tính chính thống của Nhà nước. Nhà nước Hà nội phải tổ chức một cuộc bầu cử thật sự tự do, lương thiện, với sự tham dự của toàn dân . Và phải cho ra đời một bản Hiến pháp mới đặt lại nền móng pháp trị dân chủ .

Nhiều bài học lịch sử hảy còn đó . Nước Nhựt sau khi thua trận, chấp nhận bản Hiến pháp do Huê kỳ đề nghị, không mặc cảm, áp dụng thực hiện dân chủ . Ngày nay, Nhựt trở thành cường quốc kinh tế đứng hạng nhì trên thế giới . Đức từ độc tài phát xít chuyển qua dân chủ bằng một bản Hiến pháp dân chủ lấy giá trị con người làm gốc . Ngày nay, Đức trở thành một cường quốc của châu Âu. Sau nhũng biến cố Đông âu, các chế độ cộng sản lần lược sụp đổ, cả một hệ thống chính quyền cộng sản củ đã  chuyển hóa thành dân chủ, không đỗ máu, không xáo trộn, nhờ biết đi theo đường lối hiến định, dựa trên Hiến pháp mới hay tu chính lại Hiến pháp cũ, nhưng đoạn tuyệt với mọi hình thức độc tài cộng sản trước đây .

Việt nam tại sao không có thể học bài học lịch sử ấy ?

 Nguyễn văn Trần