Nhân Một Chuyến Đi
Nhớ lại Giáo sư Nguyễn Ngọc Huy và càc đồng chí cũ.
Trên đường đi công tác từ đầu tuần lễ nay, hôm nay anh Trần và tôi mới thở được một ngày. Kể sơ cho các bạn biết ( kể công tí thôi) : tối thứ ba 17 / 9 hai anh em hẹn nhau tại Roissy en Brie, ngoại ô Paris, nhà anh Trần, để ngày mai đi Köln, Đức quốc, đặng tháp tùng xe bus của phái đoàn đi Copenhagen, Đan mạch họp Forum ASEM (Asia – Europe Meeting) do Liên hiệp Âu châu mời các NGO toàn thế giới gặp gở nhau bên lề buổi Meeting chánh để nói về Nhân Quyền và đấu tranh đ̣i Dân chủ cho các nước Á châu, đặc biệt là Miến điện và Việt Nam. Đặc biệt hơn nữa đây là lần đầu tiên tiếng nói người việt tỵ nạn được mời đến phát biểu, như một NGO, và đây là một NGO người âu châu gốc việt đầu tiên được thành lập, do nước Đức bảo trợ.
Từ nhà tôi lái xe lên anh Trần vừa đúng 450 kms ( 5 giờ xe), hẹn gặp anh Trần vừa đi dự hội thảo Bruxelles (Bỉ quốc) về. Tôi sở dỉ không đi Bruxelles v́ thằng con thứ ba bị bịnh, phải đưa đi nhà thương, bà xă khủng hoảng tinh thần, yếu bóng vía, rút giấy phép, ḿnh phải cấm cung trực 24/24, qua thứ ba t́nh h́nh ổn định, bả mới xă trại cho ḿnh đi. Tối thứ ba ấy cũng là bửa tối cuối cùng hai tụi nầy ( anh Trần và tôi) sanh hoạt đàng hoàng, nghĩa là, cơm có chổ, ngủ có ngơi. Cơm được người láng giềng thương ông già Trần, vừa lật đật mới về đến nhà mà phải chung vô bếp, nên mới đề nghị cho hai anh em tôi ăn. Tối đó ngủ sớm, 4 giờ sáng thứ tư 18/ 9 dậy, phải chạy qua Paris để đưa hai gói đậu đen cho anh Bùi Tín ( hai gói nầy mua từ bên Mỹ về cho ảnh, v́ ảnh đau cần gấp). Sau đó, trực chỉ lên đường đi Đức, Paris - Köln, 8 tiếng lái xe, đến nơi, được tiếp đải thân t́nh, gặp lại bao người quen, gặp và làm quen với anh Hoàng Duy Hùng, kỳ thanh bất kỳ h́nh, ..gặp anh Ngô Văn Tuấn, chỉ biết nhau qua điện thoại và điện thư, ..gặp lại chị Kiều Mỹ Duyên, đă gặp bên Mỹ, anh Nguyễn Học Tâp người đồng chí với ḿnh, vui vẻ thân t́nh ... và ở đây, ông linh mục Minh cho biết ta tự túc đi xe riêng, các giáo dân của ông ghi tên không đủ để có thể thuê xe đ̣. Thế là hết hy vọng dưỡng sức, ngủ trong xe đ̣.
"Cơm nước xong th́ trời vừa tối," bạn bè ta khăn gói lên đường. Chiếc xe con cóc của tôi (45 mă lực) phải chở thêm hai mạng nữa và go north to Danemark, .. 5 giờ sáng thứ năm đến Copenhagen, ai đi tới đâu, tôi đi đến đó, nhờ "đậu đen " mà tới 24 giờ không ngủ lái xe suốt 1600 kms. Từ đâư bắt đầu chương tŕnh "cơm hàng cháo chợ", cũng được một buổi ăn chực rất tươm tất của các cháu sinh viên ở Copenhagen, và đặc biệt là hai buổi cơm rất hương vị miền nam của anh chị Đáo ở Ḥa lan mà lấy lại tinh thần. Forum không có ǵ phấn khởi, ở thêm chỉ tốn tiền và phí th́ giờ cùng sức khoẻ, bọn nầy quyết định gỉai tán chỉ để lại một bộ phận nhẹ, giáo dân cùng linh mục Minh, để theo dơi. Anh Tâp đưa chị Duyên về Đức lấy máy bay đi Mỹ, ( báo cáo forum, ḿnh xin nhường lại anh Trần ) anh Ngô Văn Tuấn rủ anh Trần và ḿnh về Ḥa lan. Sáng thứ bảy 21/ 9, 11 giờ rời Copenhagen, 11 giờ đêm đến nhà anh Tuấn, ngoại ô Den Hagg thủ phủ Ḥa lan, gần 1000kms.
Đến Ḥa Lan là phải đi thăm anh Đáo, cơ sở của ta, và phải đi thăm anh Đồng Tuy, người đồng chí, đồng hành với cha tôi, với chú Bảy Bốp.
Ḥa Lan, một buổi chiều đầu thu, chúng tôi đi thăm anh Đồng Tuy. Nói về anh Đồng Tuy, tôi vẫn nghe anh Trần kể lại mỗi khi anh đi thăm, tôi vẫn theo dơi tin tức, vẫn biết anh là một trong những đồng chí đồng hành với chú Bảy, với Bảy Bốp Phạm Thái Nguyễn Ngọc Tân, ông già vợ hụt của tôi, nhưng tôi hoàn toàn mù tịch, không nhớ đến mặt mũi của anh ta. Thế nhưng, cũng như đối với Trần Quang Liêm, cũng như đối với anh Trần Thúc Vũ, mà tôi vừa gặp bên Mỹ, mỗi lần tôi gần họ là mỗi lần ḷng tôi rung động, nh́n họ, qua gương mặt họ, qua đôi mắt họ, tôi cố t́m những h́nh ảnh của Thầy Bảy, tôi cố t́m những cảm giác, những sanh hoạt trong những năm tháng tù đày của các anh em đó. Tôi đă sống những ngày ấy, tôi đă trăi qua những tháng ngày khốn nạn ấy, tôi hiểu được những căm giác ấy.. và anh Đồng Tuy, trước ngày gặp lại anh hôm nay, tuy tôi không nhớ mặt anh, tôi vẫn cố gắng tưởng tượng anh. Vừa gặp nhau, anh nh́n tôi rất lâu, sau khi tôi nói tên tôi, tôi chờ một đổi, im lặng, .. đoạn tôi nói: "Con anh Ba Xướng"; nghe thế mắt anh sáng lên, anh mỉm cười, không nói tiếng nào. Tôi vẫn chưa nhớ ra anh. Chúng tôi dắt nhau ra hàng lang hút thuốc, v́ anh nghiện nặng. Tại đây tôi ngồi cạnh ông, ngắm nh́n anh sanh hoạt chuyện tṛ với các anh Tuấn, Đáo, Trần, và từ từ những h́nh ảnh cũ hiện lên. Củng nét mật ấy, lúc xưa anh chải đầu tém, lúc nào cũng nụ cười ấy, nụ cười hơi ngây ngây, anh Đồng Tuy người ít nói, chỉ biết cười thôi. Trong những buổi họp cao cấp tại Trường Mù hay ở nhà tôi, thường chính các con của ba tôi bưng nước trà cho các đồng chí, trong nhà ba tôi tuy có chú lính hầu hay chú lính tài xế hay chị bếp, nhưng việc bưng nước khi các vị ấy họp là do mẹ tôi hay các anh em tôi lo, v́ vậy tôi nhớ được mặt anh Đồng Tuy, v́ ít nói chỉ cười và hay ngồi cạnh anh Bảy Bốp, nên nhân vật Đồng Tuy không nỗi, .. . Tôi sở dỉ nhớ anh, cũng tại v́ ở Tân Đại Việt rất ít người gốc Bắc. Các anh em hỏi thăm anh sức khỏe, hỏi thăm chuyện gia đ́nh anh, tôi thường thích nói nhưng hôm nay nghẹn ngào, không nói được ǵ cả, chỉ ngồi cầm tay anh thôi. Bao nhiêu h́nh đang nỗi lên trong kư ức tôi, h́nh ảnh ba tôi, trâm ngâm, v́ mù nên thường gục đầu và thường gục gặt cái đầu, h́nh ảnh thầy Bảy, rít thuốc qua đôi bàn tay bụm lại, thầy Ba Huy với đôi mắt sáng như thôi miên, vừa nói vừa nh́n mặt từng anh em, anh Tư Hữu với nụ cười hiền ḥa. Và c̣n nhiều người nữa, ngồi chung quanh, nào anh Nhan Minh Trang, nào là Chú Lân gầy g̣, Tư Hữu, Trương Vị Trí, cậu Đệ của tôi ... Dĩ nhiên, các em tôi và tôi mặc dù đă là đồng chí rồi, vẫn gọi các vị ấy là chú. Đặc biệt riêng Giáo sư Huy khi nào ông sai công tác th́ ông gọi ḿnh bằng "chú", c̣n thầy Bảy vẫn gọi là "mày" hay "thằng Song, mày hay con" Tôi nhớ một buổi họp Bùi Hữu Phiệt mà tôi được tham dự, ồn ào, ăn nhậu, ở đấy, có lẽ ở nhà Đại tá Lộc, gọi là “Lộc què”, tôi được lần đầu tiên thưởng thức tiết canh "ông thầy" và "ngọc hành ông thầy hầm bát bửu"..
Dĩ nhiên những h́nh ảnh vui đó cũng được trộn lẫn lộn với những h́nh ảnh buồn, những ngày 29, 30 của tháng tư đen, tôi chở ba tôi đi t́m các chú (hai thằng em quân nhân, một thằng Trung úy, Trung đội trưởng Quân vận, tử thủ Cát lái chờ lệnh trên, cuối cùng tù binh, học tập chín năm, về tổ chức vượt biên không thành, chết bên vĩa hè Sài g̣n v́ bị ăn cướp đập bể đầu giựt xe Honda và đồng hồ ( t́m lại được trên tay một thằng công an Cộng sản); một thằng Thiếu úy cảnh sát hổn hợp Mỹ-Việt giử an ninh tại DAO cho các xếp lớn ḿnh sắp hàng ra đi trong trật tự, chờ chuyến trực thăng cuối cùng hẹn đến nhưng không bao giờ đến rước, hoc tập bốn năm, ra tù, nhờ vợ làm hảng Pháp, nên nay tỵ nạn tại Pháp. Tôi chở ba tôi đi gặp anh Trần Việt Sơn, hỏi đi hay ở, trả lời: " không đi". Anh Trần Việt Sơn một nhà báo nỗi tiếng của Miền Nam trước năm 75, với những bài b́nh luận tên Văn Nghệ Tiền Phong , với mục Hỏi Đáp dưới bút hiệu Bà Hạnh Thuần là một đồng chí cao cấp của Đảng Đại Việt ta. Tôi chở ba tôi đến cơ sở Văn Pḥng ṭa soạn báo Cấp Tiến đuờng Phan Đ́nh Phùng, ṭa soạn buồn hiu, một biểu ngữ được dăng ngang măt tiền " Đi cũng chết, ở lại cũng chết. Chết vinh hơn sống nhục" Nh́n qua mắt cáo của cái véranda, hai người ngồi túc trực, hai người ấy ngày nào cũng túc trực tại ṭa soạn: anh Tư Hữu, và anh Lân. Đó là h́nh ảnh cuối cùng của tôi của cơ sở: ṭa soạn nhà báo, anh Lân, anh Tư Hữu. Anh Hữu vừa gặp lại bên Mỹ, ốm yếu, điếc lát, nghèo nàn; anh Lân, anh Bảy, qua ánh mắt anh Đồng Tuy.
Tôi gặp lại một người con trai của anh Trần Việt Sơn ở Nam Cali, trong dịp Đảng Đại Việt Quốc Dân Đảng làm lễ ra mất Ban Lănh Đạo mới vừa đắc cử, cầm tay con nhớ bố, xúc động, không biết nói ǵ, em ấy với ḿnh không biết nói ǵ với nhau. Tháng trước, trong dịp ở Mỹ, đi thăm anh Trần Thúc Vũ, anh Huỳnh Văn Tồn, anh Tư Hữu, hôm nay thăm anh Đồng Tuy. Chưa đầy một tháng tôi đă được đi trở về t́m lại mái nhà xưa: căn nhà Đại Việt, căn nhà đấu tranh muôn thuở. Hôm nay c̣n lại, họ, kẻ sống ẩn dật, người bệnh hoạn, thân tàn phế, tật nguyền, kẻ nằm nhà dưởng lảo, người liệt giường, kẻ điếc, người ngây ngô...nh́n họ tôi ứa nước mắt. Nhớ lại lúc xưa, lúc nào họ cũng quyết chí đấu tranh, chống bạo tàn, cộng sản, độc tài, đ̣i hỏi dân chủ. Họ sống trong thanh đạm, không xa hoa, họ không đ̣i cầm quyền, họ chỉ đ̣i hỏi một nước Việt nam, Tự do, thực sự Dân chủ, cho mọi người dân được sống trong ấm no, hạnh phúc.
Ngọn đuốc ấy vẫn c̣n trong ánh mắt của Đồng Tuy, của Tư Hữu, của Sáu Tồn, và chắc chắn c̣n bùng cháy trong con tim của các đồng chí c̣n ở mọi nơi, trên quê hương thân yêu hay trên Việt Nam hải ngoại. Chúng ta những hậu sanh chúng ta hăy tiếp tục nhận lấy ngọn đuốc ấy để tiếp tục đấu tranh cho Tự Do và Dân Chủ Thực Sự mau đến với Việt nam. Chúng ta hăy đón nhận ngọn đuốc ấy từ những bàn tay đă dẫn dắt chúng ta vào nẻo sống.
Những người sống là những người biết sống
Là những người dám sống ra hồn người
Là những người quyết sống bạn ḷng ơi!
Mà Quyết Sóng có nghĩa là Tranh Đấu!
(Thơ Đằng Phương)
Cám ơn các đồng chí, cám ơn các chiến hữu, cám ơn các anh.
Và cám ơn anh Đồng Tuy đă nhắc nhở tôi bài học bất khuất ấy.
Hồi Nhơn Sơn, một ngày lắng đọng sau những ngày công tác.
Nam Linh Phan Văn Song